سخنرانی یعقوب مهرنهاد در سازمان حقوق بشر
اسلامی در تهران
به مناسبت روز جهانی حقوق بشر
به نام آفریدگاری که تکثر زبان ها ونژادها از آیات ونشانه های اوست
ان الله لا یغیروا ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم
اندیشمندان؛ اساتید ومدافعین وفعالان حقوق بشر
ابتدا روزجهانی حقوق بشر را به همه شما عزیزان تبریک می گوئیم وخداوند را سپاسگزارم که توفیق عنایت فرمود تا بار دیگر جهت انعکاس مشکلات ؛ درد ها ورنج های مردم بلوچستان همچون سه نشست قبلی در کمیسیون حقوق بشر اسلامی حضور یابم ؛ اولین حضور وسخنان این حقیر در نشست حقوق اجتماعی بشر علاوه بر رضایت مردم ما؛ موجب دعای خیر برای برگزارکنندگان نیز گردید ودومین حضور که نشستی با موضوع منع شکنجه واعمال ورفتار ظالمانه بود نیز همچنین؛ اما اکنون ودر این جلسه که موضوع نشست در رابطه با فرهنگ وهویت وحقوق بشر است باز هم ما سخنان ودرد دلها ی فراوانی برای گفتن داریم. که فقط به علت ضیق وقت در مورد یکی از ابزار های فرهنگی یعنی زبان صحبت می کنم وتوجه شما عزیزان را به مسایل پیرامون آن جلب می نمایم . البته تقارن این نشست با روز جهانی حقوق بشر فرصت مغتنمی است تا ما بهتر بتوانیم در این روز حرفها وسخنان خود را به زبان آوریم وانتظار است که مورد توجه نیز قرار گیرد. همانگونه که می دانید کشور ایران از اقوام مختلف با فرهنگ ها وزبان های مختلف تشکیل یافته است وهمین تنوع قومیتی وزبانی وفرهنگی در واقع باعث تشکیل کشوری به نام ایران گردیده است وما اگر بخواهیم ایران را فقط با نام یک قومیت بشناسیم در واقع ایران گسترده وپهناور امروزی را بسیار محدود کرده ایم یعنی ما بلوچستان را؛ کردستان را؛ خوزستان را ؛ ترکمنصحرا وآذرآبادگان را حتی از روی نقشه برداریم باز هم آنچه که می ماند هم ؛ آمیخته ای از تمامی این اقوام است. واگر کسی تصور کند که تمام جمعیت مثلا تهران منحصرا از یک قومیت هستند این تصور کاملا اشتباهیست وهرگز چنین نیست ویا اگر تصور شود که مثلا ما بلوچها در ایران فقط در بلوچستان ساکن هستیم ؛ این هم تصور اشتباهیست چرا که ما جمعیتی از مردم بلوچ شاید بیش از جمعیت کنونی بلوچ های زاهدان در گستره ایران داریم . شما استانهای خراسان جنوبی ؛ مرکزی وشمالی وگلستان وهرمزگان وکرمان و...را آمار بگیرید آنوقت در خواهید یافت که چه جمعیتی از ما در سراسر ایران که با زبان بلوچی صحبت می کنند پراکنده هستند واقوام دیگر هم همچنین؛ برای هر انسانی مادر زبان ها ؛ زبانی محسوب می گردد که زبان مادری او باشد ما موافق پر وپا قرص این دیدگاه هستیم که هر کشوری باید زبان ملی ورسمی داشته باشد ودر حفظ آن زبان باید تمام ملت آن کشور تلاش نماید؛ اما هرگز نمی پذیریم که سایر زبان های موجود در آن کشور قربانی پیشگاه زبانی واحد باشند ویا عده ای تلاش نمایند سایر زبان ها را کمرنگ ویا از بین ببرند. مگر غیر از این است که نادیده گرفتن زبانهای اقوام وملل یک نوع قوم کشی محسوب می گردد وقطعا آنهائی که مخالف اجرای بیانیه ها ومنشورها ومیثاق های بین المللی ویا مخالف اجرای اصول 15 و19 قانون اساسی هستند هدفشان از میان بردن فرهنگ اقوام وجایگزینی آن با فرهنگهای دیگر است. توجه ننمودن به زبان ؛ لباس وسنت های قومی خواسته یا ناخواسته قطعا یک سیاست وفرایند فرهنگ زدائی محسوب می گردد که در نهایت از میان بردن فرهنگ های محلی را در پی خواهد داشت زیرا با نادیده گرفتن سایر زبان ها وفرهنگها ؛ آنها به ناچار در مجموعه بزرگتری ادغام می شوند. در حالی که فرهنگ ملی ایرانی با در کنار هم قرارگرفتن فرهنگ های تمامی اقوام ساکن آن شناخته می شود ودر غیر آن فرهنگی ناقص است.
سروران گرامی ؛ مدافعین وفعالان حقوق بشر
زبان ولباس ومذهب ومنطقه جغرافیایی ما که نشاندهنده فرهنگ وهویت ما هستند متاسفانه در بدترین شرایط ممکن مورد بی مهری وکم لطفی قرار دارند واگر زبان را یکی از ابزارها ولوازم هویت وفرهنگ واز حقوق مسلم بشری بدانیم ما امروز در وخیم ترین شرایط ممکن قرار داریم. البته درد ورنج ما آن نیست که بگوییم قانونی در سطح جهانی ویا ملی ومنطقه ای جهت به رسمیت شناختن وتوجه به زبان وهویت اقوام وملل وضع گردد. چرا که چندین دهه است که این کار خوشبختانه انجام گرفته است اما متاسفانه مشکل آن است که این قوانین به اجراء وعمل نرسیده اند . ما با مطالعه بیانیه ها ومنشورهای بین المللی در می یابیم که به طور شایسته ای مسئله آموزش زبان اقوام وتوجه به فرهنگهایشان مورد توجه قرار گرفته است ودر قوانین کشور خودمان در اصول 15 و19 قانون اساسی به مسایل ما توجه شده است اما علیرغم اینکه این اصول به تصویب رسیده اند فقط در حد تصویب به آنها توجه شده ولی هرگز به چرخه فرایند وعمل درنیامده اند وما اقلیت های قومی از جمله بلوچ ها همچنان از کمترین حقوق انسانی خود که همان آموزش به زبان مادری است محروم هستیم ونمی توانیم به زبان مادریمان آموزش ببینیم . من در اینجا این زنگ خطر را به صدا در می آورم که اقوام ایرانی از یک بحران فرهنگی وهویتی به شدت رنج می برند ومیلیون ها نفر حتی کودک ونوجوان از اقلیت های قومی در ایران قربانی بی توجهی وبی اعتنایی به همین اصول تصویب شده 15 و 19 قانون اساسی کشور هستند. ما آموزش اجباری به زبان فارسی که باالطبع زبان رسمی ودولتی است بدون آنکه آموزش قومی در کنار آن باشد را نقض حقوق بشر وظلمی مضاعف وبزرگ در حق خودمان می دانیم وتوجه تمامی دلسوزان وحامیان حقوق بشر را به این مسئله جلب می کنم . وبه همین خاطر خواستار وارد کردن تدریس زبان اقوام در برنامه های آموزشی مدارس مناطقشان هستیم.وما برای تحقق این امر در بلوچستان آمادگی کامل خویش را جهت استاندارد کردن قواعد دیکته ؛ واژگان ونحو زبان خود اعلام می داریم.
البته انتظار ما آن است که چون در یک کشور اسلامی زندگی می کنیم شایسته است تا این مسایل مورد توجه جدی وبهتری قرار گیرند چرا که در یک کشور غیر اسلامی به مانند سوئد حتی وجود 5 دانش آموز با زبان مادری غیر سوئدی دارای حق تحصیل وتقویت زبان خود هستند ؛ بماند که در ایران مثلا ما بلوچها حتی برای نمونه یک آموزشگاه ویا دبستان به زبان بلوچی نداریم. لذا از همه شما بزرگواران حاضر در این جمع وفعالین حقوق بشر وقانونگذاران و بخصوص مجریان قانون در کشور مان می خواهیم که توجه وتاکید جدی و؛ ویژه بر ضرورت حفاظت از زبان اقوام که مورد تهدید هم است ؛ داشته باشند ؛ وسخنانم را با این شعر بلوچی به عنوان هدیه به شما به پایان می رسانم که :
بلوچی مه و تی شهدین زبان انت بلوچی اصل پرهنگ ودام انت
بلوچان گون بلوچی آشکار انت بلوچان بی بلوچی زیان وگار انت
به امید تحقق خواسته ها ی تمامی اقوام ایرانی والسلام وعلیکم

